Rijksdienst voor Arbeidsvoorziening 

Voor meer inlichtingen, gelieve contact op te nemen met uw RVA-kantoor. De adressen kunt u vinden in het telefoonboek of op de site : www.rva.be

Delen

In welke gevallen kunt u een sanctie krijgen? (volledige werkloosheid)

Infoblad

T47

Laatste update
01-10-2016

De zesde staatshervorming

Belangrijke melding over de zesde staatshervorming

De informatie in dit infoblad (behalve de informatie betreffende het ontslag, de werkverlating,  het ontbreken van de verplichte verklaring of de onjuiste of laattijdige verklaring, het gebruik van onjuiste documenten of het onjuist gebruik van de controlekaart) betreft bevoegdheden die sinds 1 juli 2014 zijn overgedragen aan het Vlaams Gewest, het Brussels Hoofdstedelijk Gewest, het Waals Gewest en de Duitstalige Gemeenschap. 

Sinds 1 januari 2016 zijn het de VDAB voor het Vlaams Gewest, de FOREM voor het Waals Gewest en de ADG voor de Duitstalige Gemeenschap, die de passieve beschikbaarheid van de werklozen van hun ambtsgebied zullen controleren. Voor meer gedetailleerde informatie over de controle van de passieve beschikbaarheid in die gewesten, kunt u de website raadplegen van het bevoegde instellingen (www.vdab.be, www.forem.be of www.adg.be). 

De sancties werden niet gewijzigd maar de sancties worden beslist en betekend aan de werklozen door de gewestinstellingen en terzelfdertijd meegedeeld aan de RVA. De rol van de RVA beperkt zich tot het meedelen van die beslissingen aan de uitbetalingsinstellingen. De bevoegdheid voor het uitbetalen van de uitkeringen wordt immers niet overgedragen naar de gewesten en blijft toevertrouwd aan de RVA, in samenwerking met de uitbetalingsinstellingen. 

Let op! Voor de werklozen die in het Brussels Hoofdstedelijk Gewest wonen, blijft de RVA die bevoegdheid voorlopig uitoefenen, tot wanneer ACTIRIS operationeel in staat zal zijn om ze uit te oefenen. 

De RVA blijft ook, voor alle werklozen, bevoegd voor het nemen van de eventuele beslissingen tot uitsluiting in geval van ontslag wegens foutief gedrag van de werkloze, werkverlating, het ontbreken van de verplichte verklaring, onjuiste of laattijdige verklaring, het gebruik van onjuiste documenten of het onjuist gebruik van de controlekaart.

U hebt uw werk verlaten?

In geval van werkverlating zonder wettige reden, kunt u een verwittiging krijgen of kunt u van het recht op uitkeringen uitgesloten worden gedurende ten minste 4 weken en ten hoogste 52 weken. Een deel of het geheel van deze periode kan het voorwerp vormen van een uitstel, d.w.z. dat u tijdens de periode van uitstel het recht op uitkeringen behoudt.

U kunt voor onbepaalde duur van het recht op uitkeringen uitgesloten worden indien de werkverlating is gebeurd met het opzet uitkeringen aan te vragen en werkloos te blijven (in dit laatste geval zal u opnieuw arbeidsdagen in loondienst moeten bewijzen om weer toegelaten te worden tot de werkloosheid).

Wat verstaat men onder werkverlating?

Er is sprake van werkverlating wanneer u op eigen initiatief uw werk verlaat, hetzij door zelf ontslag te geven, hetzij door ongewettigd afwezig te zijn op uw werk. In principe wordt een verbreking van de arbeidsovereenkomst in onderling overleg met uw werkgever ook als een werkverlating beschouwd.

Wat verstaat men onder wettige reden?

De reglementering omschrijft dit begrip niet. Het is steeds raadzaam uw werkloosheidsbureau te raadplegen indien u van plan bent het werk te verlaten.

Bijzondere regels

  • u verlaat uw werk om uw kind op te voeden (minstens 6 maanden) en u toont aan dat uw voormalige werkgever niet bereid is u opnieuw tewerk te stellen;
  • u verlaat uw werk voor een andere tewerkstelling (minstens 4 weken);
  • u verlaat uw werk om een zelfstandige activiteit uit te oefenen (minstens 6 maanden) en u toont aan dat uw voormalige werkgever niet bereid is u opnieuw tewerk te stellen.

In deze gevallen is er geen uitsluiting.

U werd ontslagen door uw eigen schuld?

Indien u schuld hebt aan uw ontslag, kunt u een verwittiging krijgen of kunt u van het recht op uitkeringen uitgesloten worden gedurende ten minste 4 weken en ten hoogste 26 weken. Een deel of het geheel van deze periode kan het voorwerp vormen van een uitstel, d.w.z. dat u tijdens de periode van uitstel het recht op uitkeringen behoudt.

U hebt schuld aan uw ontslag (=het initiatief om de overeenkomst te beëindigen gaat uit van de werkgever) indien u persoonlijk een fout hebt begaan die uw ontslag heeft veroorzaakt.

U bent onbeschikbaar voor de arbeidsmarkt?

Indien u onterechte voorwaarden stelt m.b.t. uw werkhervatting waardoor uw mogelijkheden op tewerkstelling worden beperkt, zult u worden uitgesloten van het recht op uitkeringen voor de duur van uw onbeschikbaarheid.

U hebt zich niet aangeboden bij de bevoegde dienst voor arbeidsbemiddeling en/of beroepsopleiding?

Als u zich, zonder rechtvaardiging, niet aanmeldt bij de bevoegde dienst voor arbeidsbemiddeling en/of beroepsopleiding na hiertoe te zijn uitgenodigd door deze dienst, kunt u een verwittiging krijgen of kunt u van het recht op uitkeringen uitgesloten worden gedurende ten minste 4 weken en ten hoogste 52 weken. Een deel of het geheel van deze periode kan het voorwerp vormen van een uitstel, d.w.z. dat u tijdens de periode van uitstel het recht op uitkeringen behoudt.

U hebt een passende betrekking geweigerd of u bood zich niet aan bij een werkgever?

In geval van weigering van een passende betrekking of in geval van niet-aanbieding bij een werkgever zonder voldoende rechtvaardiging, na uitnodiging door de dienst voor arbeidsbemiddeling en/of beroepsopleiding, kunt u een verwittiging krijgen of kunt u van het recht op uitkeringen uitgesloten worden gedurende ten minste 4 weken en ten hoogste 52 weken. Een deel of het geheel van deze periode kan het voorwerp vormen van een uitstel, d.w.z. dat u tijdens de periode van uitstel het recht op uitkeringen behoudt.

U kunt voor onbepaalde duur uitgesloten worden van het recht op uitkeringen indien de werkweigering of de niet-aanbieding gebeurde met het opzet uitkeringen te blijven genieten (in dit geval zal u opnieuw arbeidsdagen in loondienst moeten bewijzen om weer toegelaten te worden tot de werkloosheid).

Wat verstaat men onder weigering?

Hier wordt niet alleen de expliciete werkweigering bedoeld (bijvoorbeeld door een verklaring bij de werkgever of de consulent), maar eveneens de houding of de verklaringen die in de praktijk de aanwerving onmogelijk maken.

Wat verstaat men onder passende betrekking?

De reglementering stelt een aantal criteria vast (meer bepaald verbonden aan het loon, aan de geschiktheid om de betrekking uit te oefenen, aan de duur van de verplaatsingen,...) die het mogelijk maken te bepalen of de betrekking al dan niet passend is. Het is aangewezen het werkloosheidsbureau te contacteren bij twijfel over het passend karakter van een betrekking.

Het individueel actieplan werd stopgezet of mislukte ingevolge uw foutieve houding?

Als uw individueel actieplan werd stopgezet of mislukt ingevolge uw foutieve houding, kunt u een verwittiging krijgen of kunt u van het recht op uitkeringen uitgesloten worden gedurende ten minste 4 weken en ten hoogste 52 weken. Een deel of het geheel van deze periode kan het voorwerp vormen van een uitstel, d.w.z. dat u tijdens de periode van uitstel het recht op uitkeringen behoudt.

U weigerde deel te nemen of mee te werken aan een individueel actieplan?

Als u weigert deel te nemen of mee te werken aan een individueel actieplan dat u door de dienst arbeidsbemiddeling en/of beroepsopleiding wordt aangeboden, kunt u een verwittiging krijgen of kunt u voor onbepaalde duur het recht op uitkeringen verliezen. Het verlies van het recht op uitkeringen kan opgelegd worden met uitstel, d.w.z. dat u tijdens de periode van uitstel het recht op uitkeringen behoudt.

U bent minstens 45 jaar en werd ontslagen?

Uw werkgever heeft u een outplacementbegeleiding aangeboden maar u hebt dit geweigerd of werkte er niet aan mee?

Outplacement bestaat uit een geheel van begeleidende diensten en adviezen die voor rekening van een werkgever door een dienstverlener, individueel of in groep, worden verleend om een werknemer in staat te stellen zelf binnen een zo kort mogelijke termijn een betrekking bij een nieuwe werkgever te vinden of een beroepsactiviteit als zelfstandige te ontplooien.

Onder bepaalde voorwaarden hebt u recht op outplacement. Uw werkgever moet u in dat geval in principe spontaan een geldig outplacementaanbod doen. In bepaalde gevallen moet de werkgever u pas een aanbod doen nadat u hem er uitdrukkelijk om hebt gevraagd.

Als uw werkgever een outplacement moest aanbieden (omdat hij dat spontaan moest of omdat u er uitdrukkelijk om vroeg) en effectief een geldig aanbod heeft gedaan, moet u op dit aanbod ingaan en eraan meewerken.

Weigert u in dat geval een geldig outplacementaanbod van uw werkgever of werkt u er niet aan mee, dan kunt u een verwittiging krijgen of kunt u uitgesloten worden van het recht op uitkeringen gedurende ten minste 4 weken en ten hoogste 52 weken. Een deel of het geheel van deze periode kan het voorwerp vormen van een uitstel, d.w.z. dat u tijdens de periode van uitstel het recht op uitkeringen behoudt.

In bepaalde gevallen zal er geen sanctie kunnen volgen. Voor meer inlichtingen lees het infoblad "Wat zijn uw rechten en plichten in het kader van outplacement?" nr. T101. Dit infoblad kunt u krijgen bij uw uitbetalingsinstelling of bij het werkloosheidsbureau van de RVA of downloaden van de website www.rva.be.

Uw werkgever heeft geen outplacement aangeboden (hoewel hij hiertoe verplicht was) en u hebt hem niet in gebreke gesteld?

Onder bepaalde voorwaarden hebt u recht op outplacement. Uw werkgever moet u in dat geval in principe spontaan een geldig outplacementaanbod doen. In bepaalde gevallen moet de werkgever u pas een aanbod doen nadat u hem er uitdrukkelijk om hebt gevraagd.

Als uw werkgever een outplacement moest aanbieden (omdat hij dat spontaan moest of omdat u er uitdrukkelijk om vroeg) maar dit niet heeft gedaan, moet u hem tijdig en correct in gebreke stellen. U moet dit doen via een aangetekende brief of door middel van afgifte van een schrijven waarvan de werkgever het dubbel voor ontvangst moet ondertekenen.

Indien u uw werkgever niet tijdig en correct in gebreke stelt, kunt u een verwittiging krijgen of uitgesloten worden van het recht op uitkeringen, gedurende ten minste 4 weken en ten hoogste 52 weken. Een deel of het geheel van deze periode kan het voorwerp vormen van een uitstel, d.w.z. dat u tijdens de periode van uitstel het recht op uitkeringen behoudt.

In bepaalde gevallen zal er geen sanctie kunnen volgen. Voor meer inlichtingen lees het infoblad "Wat zijn uw rechten en plichten in het kader van outplacement?" nr. T101. Dit infoblad kunt u krijgen bij uw uitbetalingsinstelling of bij het werkloosheidsbureau van de RVA of downloaden van de website www.rva.be.

U hebt zich niet ingeschreven in de tewerkstellingscel die uw werkgever heeft opgericht of u bent niet lang genoeg ingeschreven gebleven?

Onder bepaalde voorwaarden moet de werkgever in herstructurering een tewerkstellingscel (*) oprichten.

Deze tewerkstellingscel heeft als taak de ontslagen werknemers te begeleiden in hun zoektocht naar een nieuwe job, door hen minstens een outplacementbegeleiding voor te stellen, maar eventueel ook een (beroeps)opleiding of een dienstbetrekking (meestal via de dienst voor arbeidsbemiddeling en/of beroepsopleiding).

Indien u ontslagen wordt in het kader van een herstructurering door een werkgever die een tewerkstellingscel moest oprichten, moet de werkgever u een inschrijving bij de tewerkstellingscel aanbieden.

U moet zich in principe inschrijven bij de tewerkstellingscel en er gedurende een bepaalde periode ingeschreven blijven. De periode hangt af van uw leeftijd op het moment van aankondiging van het collectief ontslag.

Indien u weigert om u in de tewerkstellingscel in te schrijven of er niet voldoende lang ingeschreven blijft, kunt u een verwittiging krijgen of uitgesloten worden van het recht op uitkeringen, gedurende ten minste 4 weken en ten hoogste 52 weken. Een deel of het geheel van deze periode kan het voorwerp vormen van een uitstel, d.w.z. dat u tijdens de periode van uitstel het recht op uitkeringen behoudt.

Opgelet: zelfs indien u niet ingeschreven bent in de tewerkstellingscel mag u, wanneer uw werkgever u een outplacement voorstelt omdat hij daartoe verplicht is, niet weigeren (zie sanctie "uw werkgever heeft u een outplacementbegeleiding aangeboden maar u hebt dit geweigerd of werkte er niet aan mee?").

(*)Voor een antwoord op de vraag of u zich moet/kan inschrijven bij de tewerkstellingscel, zie de website www.werk.belgie.be => Thema's => Herstructurering.

U weigerde in te gaan op of mee te werken aan een outplacementaanbod georganiseerd door een tewerkstellingscel waaraan uw werkgever deelneemt?

Outplacement bestaat uit een geheel van begeleidende diensten en adviezen die voor rekening van een werkgever door een dienstverlener, individueel of in groep, worden verleend om een werknemer in staat te stellen zelf binnen een zo kort mogelijke termijn een betrekking bij een nieuwe werkgever te vinden of een beroepsactiviteit als zelfstandige te ontplooien.

Indien u bent ingeschreven in een tewerkstellingscel waaraan uw werkgever deelneemt, moet u elke in de tewerkstellingscel aangeboden outplacementbegeleiding aannemen en eraan meewerken.

Indien u een outplacementaanbod in de tewerkstellingscel weigert of er niet aan meewerkt, kunt u een verwittiging krijgen of kunt u uitgesloten worden van het recht op uitkeringen gedurende ten minste 4 weken en ten hoogste 52 weken. Een deel of het geheel van deze periode kan het voorwerp vormen van een uitstel, d.w.z. dat u tijdens de periode van uitstel het recht op uitkeringen behoudt.

U hebt een verplichte verklaring niet afgelegd, u hebt een laattijdige, onjuiste of onvolledige verklaring afgelegd?

Op het ogenblik van uw uitkeringsaanvraag dient u verschillende documenten in te vullen en te ondertekenen. Bovendien moet u gedurende uw werkloosheid iedere verandering van uw persoonlijke of familiale toestand onmiddellijk melden aan uw uitbetalingsinstelling.

Indien u onrechtmatig uitkeringen hebt ontvangen of indien u onrechtmatig uitkeringen kon ontvangen omdat u hebt nagelaten een verplichte verklaring af te leggen of omdat uw verklaring laattijdig, onjuist of onvolledig was, kunt u een verwittiging krijgen of kunt u van het recht op uitkeringen uitgesloten worden gedurende tenminste 4 weken en ten hoogste 13 weken.

Bovendien zal u de onrechtmatig ontvangen uitkeringen moeten terugbetalen.

Wanneer in de loop van het kwartaal waarin het einde van uw arbeidsovereenkomst heeft plaatsgevonden, of in de loop van het voorgaande kwartaal of de volgende kwartalen, uw loon of het aantal uren van uw deeltijdse tewerkstelling een abnormale toename kenden en u hebt gehandeld met de bedoeling onrechtmatig uitkeringen te bekomen, kan u bovendien een verwittiging krijgen of kan u worden uitgesloten van het recht op uitkeringen gedurende minstens 4 weken en maximaal 13 weken. 

Bij herhaling is de sanctie zwaarder (en mag de uitsluiting niet minder bedragen dan het dubbele van de vorige sanctie).

U hebt gebruik gemaakt van een vals stempelmerk, u hebt opzettelijk van onjuiste stukken gebruik gemaakt?

Indien u gebruik gemaakt hebt van een vals stempelmerk,  

Indien  u opzettelijk van onjuiste stukken gebruik gemaakt hebt, (bijvoorbeeld, een door de werkgever verkeerd ingevuld formulier C 4) om te kwader trouw uitkeringen te verkrijgen waarop u geen recht hebt,  

Indien u van onjuiste stukken gebruik gemaakt hebt ten einde te kwader trouw een onverschuldigd voordeel te bekomen met betrekking tot de toepassing van de werkloosheidsreglementering,

kunt u een verwittiging krijgen of kunt u van het recht op uitkeringen uitgesloten worden gedurende een periode van ten minste 27 weken en ten hoogste 52 weken.

Bovendien zult u de onrechtmatig ontvangen uitkeringen moeten terugbetalen.

Bij herhaling verliest u het recht op uitkeringen en moet u opnieuw arbeidsdagen in loondienst bewijzen om weer toegelaten te worden tot de werkloosheid.

U hebt zwart werk verricht, u hebt uw controlekaart niet ingevuld, u hebt uw controlekaart verkeerd ingevuld, u hebt uw papieren controlekaart niet kunnen voorleggen?

Indien u, vóór het begin van een activiteit die niet verenigbaar is met het recht op uitkeringen, nagelaten hebt het overeenstemmende vakje van uw controlekaart zwart te maken,

Indien u uw controlekaart niet hebt ingevuld (met onuitwisbare inkt in geval van papieren controlekaart) overeenkomstig de richtlijnen vermeld op deze kaart,

Indien u, op het ogenblik waarop u een activiteit uitoefent die niet verenigbaar is met het recht op uitkeringen, uw papieren controlekaart niet onmiddellijk kunt voorleggen aan de sociaal inspecteur die erom vraagt,

en indien u daardoor onrechtmatig uitkeringen ontvangt of hebt kunnen ontvangen,

kunt u een verwittiging krijgen of kunt u van het recht op uitkeringen uitgesloten worden gedurende tenminste 4 weken en ten hoogste 26 weken.

Bovendien zult u de onrechtmatig ontvangen uitkeringen moeten terugbetalen.

Bij herhaling is de sanctie zwaarder (en mag de uitsluiting niet minder bedragen dan het dubbele van de vorige sanctie).

Overigens kunt u in de volgenden gevallen van het recht op uitkeringen uitgesloten worden gedurende een periode van ten minste 27 weken en ten hoogste 52 weken:

  • Als u een van de voormelde verplichtingen niet naleeft en bovendien:
    • ofwel arbeidt voor een werkgever terwijl u weet of moet weten (inzonderheid omdat u van deze werkgever nooit sociale documenten heeft ontvangen) dat uw werkgever uw tewerkstelling niet of niet tijdig heeft meegedeeld aan de instelling die belast is met de inning van de socialezekerheidsbijdragen;
    • ofwel arbeidt voor uzelf en uw arbeid een specifiek professioneel karakter heeft. Het specifiek professioneel karakter blijkt uit het voeren van reclame om cliënteel te winnen, uit het aanbieden van bijzonder voordelige prijsvoorwaarden, uit zijn omvang en zijn technische aard, uit zijn frequentie, uit het aanwenden van materialen of van werktuigen die doorgans niet gebruikt worden voor een activiteit die als hobby wordt verricht.
  • Als u een van de voormelde verplichtingen niet naleeft ten einde te kwader trouw uitkeringen te verkrijgen waarop u geen recht heeft en bovendien:
    • ofwel arbeidt voor een werkgever terwijl de schorsing van de uitvoering van uw arbeidsovereenkomst is meegedeeld zoals voorzien door of krachtens de artikelen 49, 50 et 51 van de wet van 3 juli 1978 betreffende de arbeidsovereenkomsten;
    • ofwel arbeidt voor een werkgever als deeltijdse werknemer.

Bovendien zult u de onrechtmatig ontvangen uitkeringen moeten terugbetalen.

Bij herhaling verliest u het recht op uitkeringen (in dit laatste geval zult u opnieuw arbeidsdagen in loondienst moeten bewijzen om weer toegelaten te worden tot de werkloosheid).

Wat zijn de gevolgen van een verwittiging of een uitstel?

Een verwittiging wordt niet beschouwd als de vaststelling van een overtreding, een volgende feit wordt dus als een eerste feit beschouwd en er is geen herhaling. Na een (geheel of gedeeltelijk) uitstel wordt een volgende feit wel als een herhaling beschouwd.

Wat gebeurt er als u ziek bent tijdens een sanctieperiode?

De ziekteperiodes verlengen de sanctieperiodes. Hieruit volgt dat indien u ziek bent tijdens een sanctieperiode, de sanctieperiode wordt verlengd.

Wat gebeurt er als u nogmaals dezelfde inbreuk pleegt?

Bij herhaling worden de sancties verzwaard en kunt u het recht op uitkeringen verliezen.

Wat moet u doen op het einde van een sanctieperiode?

Op het einde van een sanctieperiode moet u een nieuwe uitkeringsaanvraag indienen bij uw uitbetalingsinstelling en u moet zich opnieuw inschrijven als werkzoekende.

Kunnen er strafrechtelijke sancties opgelegd worden?

De correctionele rechtbanken leggen strafrechtelijke sancties op.

Wordt op basis van het sociaal strafwetboek bestraft met een gevangenisstraf van 6 maanden tot 3 jaar en/of een strafrechtelijke geldboete van 600 tot 6.000 EUR of een administratieve geldboete van 300 tot 3.000 EUR (bedragen te vermenigvuldigen met 6), de werkloze die:

  • wetens en willens hetzij een onjuiste of onvolledige verklaring aflegt, hetzij nalaat een verplichte verklaring af te leggen of verplichte inlichtingen te verstrekken, hetzij nalaat of weigert een verplichte verklaring af te leggen of verplichte inlichtingen te verstrekken, om ten onrechte een sociaal voordeel te bekomen of te behouden;
  • valsheid in geschrifte pleegt;
  • gebruik heeft gemaakt van een valse akte of van een vals stuk;
  • oplichting pleegt;
  • wetens en willens een sociaal voordeel ontvangt waarop hij geen of slechts gedeeltelijk recht heeft, als gevolg van een onjuiste of onvolledige verklaring, van de nalating of weigering om een verplichte verklaring af te leggen of verplichte inlichtingen te verstrekken, van valsheid in geschrifte, van het gebruik van een valse akte of een vals stuk of van bedrog.

Wordt op basis van het sociaal strafwetboek bestraft met een strafrechtelijke geldboete van 100 tot 1000 EUR of met een administratieve geldboete van 50 tot 500 EUR (bedragen te vermenigvuldigen met 6), de werkloze die bewust en opzettelijk heeft nagelaten te verklaren dat hij geen recht meer heeft op een sociaal voordeel.

Bij herhaling binnen het jaar worden de sancties verzwaard.

Procedure?

Alvorens over een eventuele uitsluiting te beslissen zal de directeur van het werkloosheidsbureau u oproepen voor verhoor. Tijdens dit verhoor kunt u zich verdedigen en laten bijstaan door een vakbondsafgevaardigde of een advocaat.